نجسته است و در مورد اسامى مهاجرين حبشه و أصحاب بدر با او نيز اختلاف نظر داشته است [ 1 ] . تدوين مغازى در ساير بلاد اسلامى در زمانى كه محدّثان مدينه بتأليف و تصنيف كتب أخبار و مغازى اشتغال داشتند در ساير بلاد اسلامى نيز كسانى ديگر به همين كار مشغول بودند : 1 - در يمن ، وهب بن منبّه بن كامل بن سيج ابو عبد اللّه اليمانى الصّنعانى ( متولّد 34 در ذمار و متوفّى 110 در صنعا ) قاضى صنعا كه اصلا ايرانى و از جملهء ابناء بوده و از زهّاد و صاحبان مكارم اخلاقى بشمار مىآمده است . او در ابتدا قدرى مذهب بوده و سپس از ان إعراض كرده است . توصيفى كه ياقوت در معجم الأدباء ( ج 7 ص 232 ) به اين عبارت : « كان من خيار التّابعين ثقة صدوقا كثير النّقل من الكتب القديمة المعروفة بالإسرائيليّات » از او كرده در خور اوست . آثار بسيارى به وهب نسبت داده‌اند كه در منابع مختلفه بوجود آنها اشاره شده و يا از آنها نقل كرده‌اند . از آثار او دو فقره پاپيروس در شهر هايدلبرگ موجود است كه شامل 27 ورقه يا 52 صفحه و داراى تاريخ 229 هجرى است .

--> [ ( 1 - ) ] رجوع شود به طبقات ابن سعد ، ج 3 و ج 4 و انساب الاشراف ج 1 ( طبع قاهره ، 1959 ) در اختلاف نظر ابو معشر و موسى بن عقبه و ابن اسحاق دربارهء مهاجرين به حبشه : ص 205 ، 212 ، 215 ، 222 ، 223 ، 226 . براى شرح حال موسى بن عقبه رجوع شود به : ابن سعد ، طبقات ، ج 7 ق 2 ص 47 ، بخارى ، تاريخ الكبير ، ج 4 ق 1 ، ص 292 ، ابن أبى حاتم ، الجرح و التعديل ، ج 3 ق 2 ص 312 و ج 4 ق 1 ص 148 ، ابن عماد ، شذرات ، ج 1 ص 209 ، ابن حجر ، تهذيب ، ج 10 ص 360 ، ذهبى ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ص 148 ، طوسى ، رجال ، ص 207 . براى شرح حال ابو معشر : تهذيب ، ج 10 ص 419 ، ابن قتيبه ، معارف ، ص 504 ، ياقوت ، معجم البلدان ، ج 3 ص 166 ، تاريخ بغداد ، ج 13 ص 427 .